Twierdza Władysławowo

 

Być może już niedługo przekonamy się co kryją pozostałości miejsca, od którego swoją nazwę wywodzi miasto Władysławowo, a powstanie zawdzięcza obecna wieś Chałupy.

 

W większości przewodników i opracowań zarówno naukowych, jak i popularnych, znajdziemy informacje, że po istniejących w pierwszej połowie XVII wieku twierdzach wzniesionych z polecenia króla Władysława IV na Półwyspie Helskim nie pozostał żaden ślad.

Drewniane elementy konstrukcji zostały rozebrane i wykorzystane do budowy rybackich domów, a umocnienia ziemne pochłonęło lub rozmyło morze, ewentualnie przykryły je wydmowe piaski.

 

Często przyczyną tego błędu, w przypadku fortu Władysławowo (Wladislausburg), było doszukiwano się jego lokalizacji po wschodniej stronie obecnej wsi Chałupy, w miejscu – przy obecnym barze „Port Chałupy” – gdzie głębokość tzw. kolku, nawet blisko brzegu pozwalała na umiejscowienie tu kotwicowiska dla żaglowców w tym wyjątkowo płytkim w tej okolicy zatokowym brzegu.

 

Od kilku lat, wyjątkowym narzędziem wspierającym archeologów i poszukiwaczy śladów przeszłości w terenowych badaniach powierzchniowych, jest LiDAR, program udostępniający wyskanowany lotniczy obraz powierzchni ziemi, ukazujący go bez szaty roślinnej.

Gdy takie zdjęcie z okolic Chałup po raz pierwszy przedstawił były mieszkaniec tej wsi, od razu zauważalne były na nim wyjątkowo regularne formy morfologiczne – z całą pewnością stworzone przez działalność człowieka – ale znajdujące się po zachodniej stronie obecnych zabudowań wsi.

Nałożony na nie najdokładniejszy z planów dawnej twierdzy Władysławowo, pozwolił na stwierdzenie, że ewidentnie mamy tu do czynienia z zachowanymi fragmentami dawnej królewskiej twierdzy.

 

Zdjęcia te potwierdziły przedwojenne odkrycie rybaków chałupskich (Dziennik Gdyński 41/1939, s. 5), którzy uważali, że znaleźli ślady fortyfikacji dawnego fortu Władysławowo w odległości 1 km od wsi w stronę Wielkiej Wsi.

Idąc tym tropem Muzeum Północnokaszubskie we Władysławowie zleciło przeprowadzenie archeologicznych badań sondażowych na tym obszarze, administrowanym obecnie przez Urząd Morski w Gdyni. Być może już niedługo przekonamy się co kryją pozostałości miejsca, od którego swoją nazwę wywodzi miasto Władysławowo, a powstanie zawdzięcza obecna wieś Chałupy.